Po co zmieniać świat?

(Edycja: Zmienić świat, warsztat 1/4)

Główne cele:

Budowanie motywacji do angażowania się w zmienianie świata na lepszy

Podczas warsztatów uczestnicy i uczestniczki: 

Czas: 

2h

Materiały:

Papier (najlepiej z recyklingu / do ponownego użytku), długopisy, plakat/flipchart, markery

Do druku:

Przebieg:

  1. Rozgrzewka (15 min)

Źródło: Global Dimensions, A Guide to Good Practice in Development Education and Intercultural Education for Teacher Educators, opracowane przez projekt DICE.

Zaproś osoby uczestniczące do przedstawienia się (jeśli jeszcze się nie znają). Następnie podziel uczestników i uczestniczki w pary i daj każdej parze wydrukowany test „If the world were a village of 100 people…” (Załącznik 1). Poproś osoby uczestniczące, aby wspólnie zastanowiły się i odgadły, ile osób mieszkałoby w Azji, Europie itp. Jeśli jest to zbyt abstrakcyjne, możesz poprosić uczestników i uczestniczki, aby pomyśleli/ły w kategoriach procentowych. Po kilku minutach dyskusji porównaj odpowiedzi różnych par i podaj prawidłowe liczby. Oto świat, w którym żyjemy.

  1. Słuchanie i mówienie: Krok naprzód (30 min)

Źródło: Compass. Manual for human right education for young people.

Poproś uczestników i uczestniczki, aby wylosowali/ły jedną rolę (bez patrzenia na nią) z Załącznika 2 i nie pokazywali/ły jej innym. Zaproś, by uważnie przeczytali/ły, jaka jest ich rola i spróbowali/ły w nią wejść. Aby im pomóc, możesz przeczytać niektóre z poniższych pytań, zatrzymując się po każdym, dając uczestniczkom i uczestnikom czas na refleksję i zbudowanie obrazu siebie i swojego życia w wylosowanej roli:

Następnie poproś uczestników i uczestniczki, by ustawili/ły się w jednej linii. Powiedz, że przeczytasz listę różnego rodzaju stwierdzeń (zob. Załącznik 3). Za każdym razem, gdy poczują, że dane stwierdzenie odnosi się do nich w danej roli powinni zrobić krok do przodu. W przeciwnym razie zostają na swoim miejscu. Poproś, by osoby wykonywały ćwiczenie w ciszy, w razie wątpliwości samodzielnie decydując czy chcą zrobić krok naprzód, czy nie. Czytaj stwierdzenia jedno po drugim. Po każdym stwierdzeniu zatrzymaj się na chwilę, by osoby uczestniczące mogły zastanowić się, ewentualnie postawić krok do przodu, zobaczyć gdzie znajdują się inne osoby. Na koniec poproś, by uczestnicy i uczestniczki świadomie rozejrzeli/ły się wokół siebie, dostrzegając pozycję innych osób.

Po ćwiczeniu poproś uczestników i uczestniczki, aby wrócili/ły do kręgu i porozmawiajcie o tym doświadczeniu.

Zacznij od zapytania uczestników i uczestniczki o to, co się wydarzyło i jakie są ich odczucia w związku z ćwiczeniem, a następnie przejdź do rozmowy o konkretnych kwestiach i o tym, czego osoby uczestniczące nauczyły się z tego ćwiczenia.

To dobry moment na wyjście z roli. Możesz poprosić uczestników i uczestniczki, by wyobrazili/ły sobie, że rola jest rodzajem kostiumu, który teraz zdejmą. Możesz też zaprosić ich do wzięcia “prysznica” pod którym zmyją swoją rolę lub podarcia kartki z opisem roli.

Następnie możesz zadać kilka ogólniejszych pytań:

Możecie też porozmawiać na temat dyskryminacji. Podkreśl, że nikt z nas nie wybiera miejsca pochodzenia, płci, wieku czy orientacji seksualnej, wiele z omawianych sytuacji nie jest więc kwestią naszego wyboru.

W podsumowaniu ćwiczenia powinna znaleźć się refleksja, że jako jedno z bardziej uprzywilejowanych społeczeństw naszą odpowiedzialnością jest również działanie na rzecz lepszego świata.

  1. Mówienie i pisanie: problemy świata – mapa myśli (15 min)

Podziel uczestników i uczestniczki na małe grupy po 3-5 osób. Poproś każdą grupę, aby stworzyła mapę myśli problemów świata (zobacz przykład w Załączniku 4). Mogą zainspirować się niektórymi kwestiami poruszonymi w poprzednim ćwiczeniu. Poproś uczestników i uczestniczki, by skategoryzowali/ły problemy według własnego uznania i zapisali/ły je na plakacie/flipcharcie. Po 10 minutach poproś grupy, aby umieściły plakaty na środku i zaproś wszystkie osoby do tego, by przeszły wokół plakatów, oglądając i czytając mapy myśli przygotowane przez inne grupy. Podsumuj krótko ćwiczenie, używając wybranych pytań:

W kolejnym kroku uczestnicy i uczestniczki wybiorą problemy, którymi chcieli/łyby się zająć. Zanim skoncentrujemy się na jednym problemie, ważne jest jednak, by mieć szerszy obraz i świadomość różnych wyzwań, które są przed nami. 

  1. Mówienie i pisanie: problem, którym chcę się zająć (15 min)

Poproś uczestników i uczestniczki, aby zastanowili/ły się nad jednym problemem, na którym chcieli/łyby się skupić. Mogą wybrać jeden problem z mapy myśli, którą stworzyli/ły w poprzednim ćwiczeniu, dobrze jednak dany problem doprecyzować i zastanowić się jak przejawia się on w ich lokalnym kontekście. Zachęć uczestników i uczestniczki do wybrania problemu, na którym im zależy i są zmotywowani/e do jego rozwiązania. Poproś, by był możliwie konkretny, na przykład brak integracji osób z niepełnosprawnościami jest znacznie mniej konkretny niż brak integracji osób na niepełnosprawnością ruchową. Zwróć uwagę, by osoby wybrały problem, a nie rozwiązanie. Rozwiązaniem jest np. zorganizowanie warsztatów na temat wyboru zawodu dla uczniów i uczennic szkół średnich, problemem jest dokonywanie złych wyborów dotyczących przyszłości zawodowej. Poproś każdą osobę uczestniczącą, by w jednym zdaniu zapisała problem, nad którym chciałaby pracować. Daj uczestnikom i uczestniczkom 5 minut na przedyskutowanie wybranego problemu w parach, upewniając się, że ich wybór jest konkretny i rzeczywiście opisuje problem, a nie rozwiązanie. Następnie wróćcie do kręgu i zaproś każdą osobę o przeczytanie jednego zdania nazywającego problem, z którym chcą pracować. 

Przykłady problemów: powietrze zanieczyszczone paleniem w piecach, brak zaufania wśród nastolatków/ek, brak wiedzy i świadomości na temat chorób psychicznych i ich konsekwencji, nierówne traktowanie chłopców i dziewcząt w pobliskiej szkole, ludzie wyrzucają śmieci na ulice, brak wiedzy i zainteresowania społeczności lokalnej zmianami klimatycznymi, brak integracji pomiędzy polskimi i ukraińskimi mieszkańcami i mieszkankami naszego miasta itp.

  1. Mówienie i pisanie: burza mózgów (30 min)

W tym ćwiczeniu uczestnicy i uczestniczki wykorzystają kreatywność, by pomóc sobie nawzajem w znalezieniu rozwiązań problemów wybranych w poprzednim ćwiczeniu. Podziel uczestników i uczestniczki na mniejsze grupy po 5-6 osób. Każda osoba ma 5-6 minut, podczas których grupa przeprowadza burzę mózgów na temat problemu, który dana osoba chce rozwiązać. Najpierw dana osoba przypomina w 2-3 zdaniach, jakim problemem chciałaby się zająć. Przez następne 5-6 minut pozostałe osoby z grupy wymyślają jak najwięcej rozwiązań. Nie muszą być one mądre czy racjonalne. Jak w każdej burzy mózgów – nie osądzamy pomysłów. Celem jest wygenerowanie jak największej ilości pomysłów, bez komentowania, dopytywania czy oceniania. Osoba, do której “należy” dany problem się nie odzywa, jedynie zapisuje pojawiające się pomysły, bez pytań czy komentarzy. Później przyjdzie czas na wybranie rozwiązania, które danej osobie odpowiada (będzie też mogła odrzucić je wszystkie). Jako osoba prowadząca przechodź od jednej grupy do drugiej, sprawdzając czy nie pojawiają się oceny lub komentarze – na początku uczestniczki i uczestniczki mogą mieć skłonność do wchodzenia w dyskusję, a nie jest to celem tego ćwiczenia. Celem jest wygenerowanie jak największej ilości pomysłów w danym czasie. Każda osoba powinna zakończyć ćwiczenie z listą pełną pomysłów. W razie potrzeby pomagaj, podając własne pomysły, jak najbardziej niestandardowe. Po 5-6 minutach poinformuj grupy, że czas się skończył i zaproś kolejną osobę do przedstawienia swojego problemu i zapisania rozwiązań, które wymyśli grupa.

Po burzy mózgów zapytaj uczestników i uczestniczki, jakie było dla nich to doświadczenie i zachęć ich do wybrania jednego pomysłu, który wydaje im się najciekawszy (i możliwy do wdrożenia). Może to być jeden pomysł z listy lub kilka pomysłów połączonych w jeden, mogą też odrzucić wszystkie podane propozycje i wrócić do idei, które mieli w głowie jeszcze przed rozpoczęciem burzy mózgów. Poproś uczestników i uczestniczki, aby w jednym zdaniu podzielili/ły się który pomysł najbardziej im się podoba i czują, że chcieli/łyby go zrealizować (lub przyczynić się do jego realizacji). Na koniec możesz powiedzieć, że jeden z kolejnych warsztatów będzie dotyczył tworzenia projektów społecznych, mogą wówczas wrócić do swojego zidentyfikowanego problemu i kontynuować pracę nad rozwiązaniem.

  1. Podsumowanie (15 min)

Zaproś uczestników i uczestniczki do końcowej rundki, w której podzielą się wrażeniami z warsztatów. Na koniec poproś osoby uczestniczące o wypełnienie ewaluacji.

Po warsztatach możesz podzielić się z uczestnikami i uczestniczkami materiałami dodatkowymi (Załącznik 5).

Chcesz samodzielnie przygotować i przeprowadzić warsztaty sayBabel na ten lub inny temat? Potrzebujesz więcej informacji? Możesz je znaleźć w zakładce sayBabel lub kontaktując się z nami.

loga